تبلیغات
تاریخچه های دنیا در یک وبلاگ - تاریخچه آسفالت. منابع: www.darioush-shahbazi.com و www.midoonesti.com
تاریخ : سه شنبه 31 مرداد 1391 | 08:48 ب.ظ | نویسنده : امین سبحانی

اولین نشانه‌های راه‌سازی به حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد برمی‌گردد که جاده‌های سنگ‌فرش درشهر اور در عراق امروزی یا مسیرهای ساخته شده از چوب و الوار در مناطق باتلاقی گلاستونبری انگلستان نمونه‌هایی از آن می‌باشند.


راه‌سازان اواخر قرن 18
راه‌سازان اواخر قرن18برای ساخت‌وساز تنها از سنگ، شن و ماسه استفاده می‌کردند. آب می‌توانست در قالب یک ماده‌ی چسبنده سطح جاده را یک‌دست کند.
جان متکافه در سال 1717 در اسکاتلند به‌دنیا آمد. جان متکافه حدود 180 مایل از جاده‌های یورکشایر انگلستان را ساخت. (اگرچه او نابینا هم بود). جاده‌های او به‌خوبی زه‌کشی شده بودند و از سه لایه تشکیل شده بودند: سنگ‌های بزرگ؛ مصالح راه‌سازی،  و لایه‌ای از سنگریزه. 
جاده‌های جدیدتر که قیراندود بودند حاصل کار دو مهندس اسکاتلندی به نام‌های توماس تلفورد و جان لودون مک‌آدام است. تلفورد سیستم زیرسازی جاده را برای بهبود عملکرد زه‌کشی طراحی کرد.
توماس تلفورد (متولد سال1757) روش ساخت جاده‌ها با سنگ‌های شکسته را، به کمک تجزیه و تحلیل ضخامت سنگ‌ها،  ترافیک جاده‌، ترازبندی و شیب جاده بهبود بخشید. در نهایت طرح او روش معمول برای ساخت  جاده‌‌ها در همه جا شد.
جان لودون مک‌آدام (متولد 1756) جاده‌ها را بر طبق الگوهای متقارن و فشرده طراحی کرد تا سطح جاده‌ها با استفاده از پوشش سنگ‌های کوچک، بافت مستحکمی پیدا کند. طراحی مک‌آدام با عنوان "جاده‌های مک‌آدام" بزرگ‌ترین پیشرفت در ساخت‌و‌ساز جاده‌ها را فراهم کرد.
جاده‌های آسفالتی
امروزه ۹۵ درصد از تمام جاده‌ها و خیابان‌های هموار در ایالات متحده آمریکا، قریب به دو میلیون مایل، با آسفالت پوشیده شده است. بیشترآسفالت‌های امروزی از نفت خام تهیه می‌شوند. بعد از جداسازی و فرآوری همه‌ی ماده‌های ارزشمند شیمیایی از نفت، پسماندها تبدیل به آسفالت می‌شوند. آسفالت مصنوعی از ترکیب هیدروژن و کربن با نسبت جزئی از نیتروژن، گوگرد و اکسیژن ساخته شده است. آسفالت‌های طبیعی حاوی رسوب‌های معدنی نیز هستند.
اولین کاربرد آسفالت‌ برای راه‌سازی در سال 1824 رخ داده است، زمانی که بلوک های آسفالت‌ در شانزه‌لیزه پاریس، قرار داده شد. راه‌های آسفالتی جدید حاصل کار مهاجر بلژیکی، ادوارددو اسمت، در دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک بود.
درسال 1872، دواسمت آسفالت جدیدی که به‌خوبی دانه‌بندی شده بود را با حداکثرچگالی طراحی کرد. این آسفالت اولین بار به سال ۱۸۷۲ در Battery Park در خیابان پنجم  شهر نیویورک، و به سال 1877در خیابان  پنسیلوانیا، در شهر واشنگتن دی‌سی به کار برده شد.

الف – تاریخچه خیابان کشی در تهران

کلمه «خیابان » در لغتنامه دهخدا و  در کتب و اسناد قدیم معنای رسته و راهی را داشت ، که در میان باغ و چمن سازند . در حالی که دو صف درختان در دو طرف آن ایجاد کنند . وجود همین خیابان است ، که در طراحی باغ ایرانی ، که آن را به چهار پاره متحدالشکل تقسیم می کند، واژه «چهار باغ»را در این مبحث مفهوم می بخشید. البته در بسیاری از شهر های کهنسال ایران از قبیل اصفهان و . . . خیابان کشی وجود داشته ولی در پایتخت تا اواسط دوران سلطنت ناصرالدین شاه ، که سطح شهر تهران و خانه سازی در آن دچار تحول عظیم گشت ، کلمه « خیابان » در میان عناصر معماری در شهر سازی تهران وجود نداشت ، به عبارت دیگر ، تهران آن روزگار معابر ش را کوچه باغ ها و گذرگاه های پیچاپیچ و نامنظمی تشکیل می داد، که هیچ یک «خیابان» نام نداشت . گذرگاه های تنگ آن روز مناسب عبور جمعیت کم آن روزگار با وسایل نقلیه معمول نظیر پالکی ، تخت روان و . . . و چهار پایان بار بر بود.

در بررسی نخستین نقشه های تهران و مطابقت آن ها ، این واقعیت بیشتر آشکار می شود. نقشه برزین روسی به  سال 1258 قمری ، در عهد محمد شاه از تهران برداشت وتهیه شد و ده سال بعد در مسکو به چاپ رسید. نقشه موسیو کرشش، معلم دارالفنون در اوایل سلطنت ناصرالدین  شاه از سطح شهر برداشت و به سال 1275 قمری ، چاپ و منتشرشد. در هر دو نقشه هیچ اثری از نام خیابان مشاهده نمی شود. بلکه تمام معابر با نام های مرسوم آن دوره یعنی کوچه ، گذر ، گذار ، بازارچه بازار، راسته ، رسته و ... مشخص شده است .

 پر واضح است ، که این معنا را در بررسی و تدقیق در کتب و منابع نوشتاری اوایل دوره ناصری هم توان یافت .با گذشت زمان و رسیدن سال های میانی پادشاهی ناصرالدین شاه  ، تهران ناگهان دچار تحولات وسیعی شد جمعیت افزایش یافت و اراضی چند صد ساله ساخته شد. در این سال ها به ضرورت و نیاز حصار صفوی را خراب کردند و حصار جدید ناصری را وسیع تر ساختند. سطح شهر گسترش قابل توجهی یافت، معابر جدید بنا شد، خندق حصار صفوی را پر کردند، و در محل آن و نیز سطح اشغال بدنه حصار ، گذرگاه های تازه ای احداث نمودند، که شکل کالبدی آن ها به خیابان های امروزی  بیشتر شبیه بود ، تا به کوچه باغ های قدیمی. این معابر کما بیش از کوچه ها و گذر های قدیمی تهران، عریض تر و با کمی اغماض به خط مستقیم کشیده شده بودند، گذرگاه های جدید را خیابان نام نهادند، و بدین ترتیب کلمه «خیابان» در تاریخ تهران و به طور کلی  عنصر خیابان جزو عناصر معماری شهر سازی این شهر تولد یافت.

 اولین نقشه تهران ترسیمی نجم الدوله (چاپ 1309 قمری )  پس از این دوره برای نخستین بار متضمن نام «خیابان » است . اولین خیابان های پایتخت که در این زمان شکل گرفتند عبارتند از :

خیابان های باغ جنت (ولی عصر)، باغ انگور ی (ولی عصر) ، جناب وزیر (ولی عصر)، امیریه (ولی عصر)، امیریه (امام خمینی)، باغ شاه (امام خمینی)، جلو قبرستان (مولوی)، دروازه گمرک (مولوی) و ...

ب- پیشینه آسفالت در تهران :

آسفالت مأخوذ است، از کلمه آسفالت (Asphalte) فرانسوی و آسفا لتس(Asphaltos)  یونانی با معنای خاک قیر دار و مخلوطی از شن و ماسه درشت و ریز و قیر که برای پوشش خیابان و جاده و سطوح دیگر به کار رود.

 چنان که گذشت گذرگاه های تهران بدان روزگار، متشکل بود از کوچه باغ ها و معابر تنگ و نامنظم با سطحی خاکی که هیچگونه پوشش خاصی نداشتند .

نخستین بار براساس اعلان «روزنامه وقایع اتفاقیه » شماره 36 به سال 1267 قمری و در دوران صدارت میرزا تقی خان امیر کبیر برخی از کوچه های ارگ تسطیح  و سنگفر ش شد. تا آن ها برای عبور کالسکه مناسب و آماده گردد، کالسکه هایی که از فرنگ می آمد و یا در کارخانه معیر الممالک ساخته می شد. بعد ها در دهه های پایانی سلطنت طولانی ناصرالدین شاه «شوسه» که طریقی بود، برای آماده سازی سطح معابر جهت عبور راحت تر کالسکه ، درشکه ، گاری و ... وارد عرصه راه سازی پایتخت شد. اما هنوز خبری از«آسفالت» نبود .

 تا این که سال 1310  خورشیدی فرا رسید . در این سال پیش از ورود ملک  فیصل پادشاه عربستان به تهران ، بلدیه پایتخت به تکاپو افتاد، و برای نخستین بار «آسفالت» را که پدیده جدیدی در صنعت راه سازی به شمار می رفت ، وارد صحنه خیابان های تهران کرد.  خیابان کوتاه الماسیه (باب همایون)، میدان توپخانه و اوایل خیابان لاله زار را آسفالت نمود . بعدها خیابان باغ شاه (امام خمینی) و خیابان پهلوی (ولی عصر) البته تا حدود کافه  بلدیه ( تأتر شهر امروز ) و دیگر خیابان ها آسفالت شد و بدین ترتیب رفته رفته آسفالت نه تنها وارد خیابان ها  و معابر تهران که به تمام شهر ها و جاده های کشور کشیده شد. حال که به دوران رضا خان رسیدیم. حیف  است، خاطره ای، را  که «سلیمان بهبودی» از او در ارتباط  با «آسفالت» نقل کرده، ذکر نشود خاطره ای که از آن وضع اقتصادی و اجتماعی تهران آن روز را توان دانست. بهبودی می نویسد:

 روزی در جلسه وزیر ان ، در کاخ مرمر ، رضا شاه می گوید :

«من می دانم در خیابان یا شهری که می خواهند آسفالت کنند، اول باید کابل برق و کابل تلفن حتی مجرای فاضلاب بسازند، بعد آسفالت کنند. ولی چه باید کرد که ما پول نداریم ، و از عهده  این  قبیل  کارها  فعلاً بر نمی  آییم. ولی به دلیل این که از عهده بر نمی آییم، نباید خیابان ها را  در زمستان با گل و لای و تابستان ها با خاک باقی بگذاریم . آخر دنیا ، به ما چه می گوید. ما نباید منتظر شویم تا پول کابل کشی پیدا کنیم ، خیر خیابان ها را امروز که می توانیم آسفالت کنیم . آسفالت می کَنیم وقتی پول پیدا کردیم . آسفالت را می کَنیم کابل تلفن می کشیم . باز آسفالت می کنیم بعد وقتی پول پیدا کردیم ، آسفالت را می کنیم  و کابل برق می کشیم و باز  آسفالت می کنیم ، باز هم خراب می کنیم ، مجرای فاضلاب می کشیم ، چیزی که هست جوان ها جمع می شوند ، می گویند ،  فلانی اروپا را ندیده که بداند ، وقتی می خواهند ، خیابانی را آسفالت کنند ، قبلا ً باید چه کار های را انجام دهند ، بعد آسفالت کنند. بگذارید، این حرف ها را به من بگویند ، من قبول می کنم ، به شرط آن که شما ، آسفالت خیابان ها را شروع کنید ، عیبی ندارد به من بد بگویند ، نه به شما ها. »

اگر آن روز پول نداشتیم که خیابان ها را آسفالت بکُنیم امروز شهر داری تهران پول فراوان دارد که مداوم سطح خیابان ها را آسفالت می کُند بعد می کَند کانال برق را عبور می دهد بعد آسفالت می کند و دوباره آسفالت را می کند فاضلاب را عبور می دهد و باز آسفالت می کُند و باز هم آسفالت می کند و... آنروز تهرانی ها از بی پولی شهرداری پایتخت در عذاب بودند ، وامروز از پولداری.




طبقه بندی: تاریخچه های متفرقه، 

  • دانلود فیلم
  • خرید vpn